قالب وردپرس درنا توس
خانه / کتاب / باستانی / دانلود رایگان کتاب شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب
دانلود رایگان کتاب شرح ابن رشد لأرجوزة ابن سینا في الطب
دانلود رایگان کتاب شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب

دانلود رایگان کتاب شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب

دانلود رایگان کتاب شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب در وب سایت کلبه دانش

زبان : عربی

سایر نویسندگان : نویسنده:ابن‌سینا، حسین بن عبدالله – نویسنده:ابن رشد، محمد بن احمد – محقق:طالبی، عمار جمعی

تعداد صفحات : ۳۲۹ص.

موضوعات مرتبط : ابن رشد، محمد بن احمد، ۵۲۰ – ۵۹۵ق. – ابن سینا، حسین بن عبد الله، ۳۷۰ – ۴۲۸ق. ارجوزه فی الطب – نقد و تفسیر – پزشکی اسلامی – پزشکی ایرانی

ارجوزه طبی ابن سینا، مشهور به الفیه طبیه ، از مشهورترین نگاشته‌های ادبیات منظوم تعلیمی در زمینه طب است که به قلم طبیب مشهور ایرانی ، حکیم ابو علی سینا ، به نظم درآمده است. این منظومه درازدامن پس از سرایش، مورد توجه پزشکان بسیاری قرار گرفت؛ از این جهت حکیمان و طبیبان به شرح و حاشیه آن پرداختند. از جمله شروح معتبر و مفصل این منظومه، شرح طبیب و فیلسوف شهیر اندلسی، ابن رشد است. وی، در باره انگیزه اش از نگارش این اثر، چنین می‌نویسد: در مجلس سید اجل ابو ربیع، فرزند خلیفه اعظم، ابو محمد، سخن از ارجوزه منسوب به ابن سینا به میان آمد و گفته شد که این ارجوزه حاوی جمیع کلیات دانش پزشکی است و از بسیاری نگاشته‌های دیگر طبی ارزش مندتر است، علاوه بر این، این نگاشته، به سبب منظومه بودن، برای تعلیم و از بر نمودن مناسب است؛ از این رو سید اجل به خاطر رغبت فطری‌ای که به علم و امور خیریه دارند، امر نمودند که این ارجوزه را به اختصار شرح کنم و توصیه نمودند که از تطویل و زیاده گویی اجتناب نمایم.
تاریخ پایان یافتن این شرح- چنان که در آخر آن آمده است- بیست و ششم ماه ذی القعده سال ۶۹۳ ق، است

← بخش اول

جزء اول، در امور نظری است. در این بخش، کلیات دانش پزشکی بیان شده است. مطالب این بخش عبارت است از:
۱. امور طبیعیه که شامل مزاج ، اخلاط، ارواح ، قوا و… است.
۲. سته ضروریه که مشتمل است بر مباحث آب و هوا ، خواب و بیداری ، خوردن و نوشیدن و…
۳. امراض و اسباب آنها.
۴. اعراض .
۵. دلائل که مشتمل است بر مباحث نبض ، قاروره، براز.
۶. بحران.
۷. نشانه‌های صحت و مرگ .

← بخش دوم

جزء دوم که مشتمل است بر امور عملی، در بر گیرنده این مباحث است:
۱. حفظ الصحه.
۲. ادویه و تقسیم آنها بر اساس خواصشان.
۳. شیوه‌های درمان مثل فصد و حجامت .
۴. درمان شکستگی‌ها.

الفیه طبیه ابن سینا، از معتبرترین متون آموزشی طب سنتی است. این منظومه در عین اختصار، در بر گیرنده بسیاری از مباحث مورد نیاز طب است. در کنار مزایای غیر قابل انکار این ارجوزه، گاه رعایت وزن و قافیه باعث پیچیدگی و اغلاق آن شده است؛ از این رو، این ارجوزه، نیازمند شرحی سودمند و مناسب است. ابن رشد که خود فیلسوف و پزشکی دانشمند است، این مهم را بر عهده گرفته و به خوبی توانسته مراد ابن سینا را تبیین کند. ابن رشد ، در این شرح، سعی نموده به تبیین و توضیح الفیه بسنده کند؛ از این رو، با نقد و کنکاش، در این شرح، کمتر مواجه می‌شویم. هم چنین ابن رشد- علی رغم احاطه اش بر اقوال اطبای نام آور- در این اثر، کمتر به نقل اقوال می‌پردازد. البته وی، به ندرت، مطالبی را از پزشکان بزرگ، مانند بقراط و جالینوس نقل می‌کند.

وضعیت کتاب

[]


شرح ابن رشد لارجوزه ابن سینا فی الطب، به کوشش دکتر عمار طالبی (استاد فلسفه دانشگاه‌های قطر ) و بر اساس چندین نسخه خطی ، تصحیح و تحقیق شده و در سال ۱۴۱۷ ق (۱۹۹۶ م) توسط دانشگاه علوم اجتماعی دانشگاه قطر در ۳۹۶ صفحه چاپ و منتشر شده است. محقق در مقدمه‌ای نسبتا طولانی، به زندگی و آثار ابن رشد پرداخته، هم چنین توضیحاتی پیرامون الفیه طبیه ابن سینا و شرح ابن رشد بر آن داده و نیز شیوه تصحیح آن را بیان نموده است. پاورقی‌های نسبتا مفصل این اثر به بیان اختلاف نسخ اختصاص دارد.

 

 

شرح ارجوزه ابن سینا
اشاره:
۱۱- و بعد ذاک العلم بالمزاج إحکامه یعین[۱۸۱] فی العلاج

یقول: و بعد علم الطبیب بالأسطقسات التی منها یترکب[۱۸۲] البدن علی جهه المزاج، فقد یجب علیه أن یعرف أصناف المزاج، فإن إحکام هذه المعرفه یعین[۱۸۳] فی العلاج و ذلک بیّن، فإنه (۶/ ب) إذا علم مزاج زید مثلا، هل هو حار أو بارد، فإن کان صحیحا حفظه[۱۸۴] بما هو علیه بالشبیه[۱۸۵]، و إن کان مریضا بخروجه[۱۸۶] عن الکیفیه الطبیعیه التی[۱۸۷] له إلی ضدها[۱۸۸]، کان شفاؤه بأن ترده إلی الکیفیه الطبیعیه التی کان علیها قبل، بضد الکیفیه الممرضه، مثال ذلک أن الإنسان الحار المزاج إن مرض مرضا، برد به مزاجه، فشفاؤه یکون بأن یسخن حتی یعود إلی مزاجه الطبیعی[۱۸۹].
۱۲- أمّا المزاج فقواه أربع یفردها الحکیم أو یجمع
یقول: أما مزاج الإنسان فقواه التی ینسب إلیها بغلبه واحده منها أو اثنتین[۱۹۰] علیه، أعنی علی المرکب الممتزج، فهی أربعه: الحراره و البروده، و الرطوبه و الیبوسه. و إنما یعنی بقوله: یفردها الحکیم أو یجمع، أن المزاج الإنسانی إما أن ینسب إلی غلبه واحده من هذه القوی، و إما إلی اثنتین[۱۹۱] منها[۱۹۲] من التی یمکن[۱۹۳] أن تجتمع الأمزجه[۱۹۴] التی تنسب إلی غلبه واحده من هذه القوی، هی أربعه: إما مزاج حار، أی الغالب علیه الحراره، و إما مزاج بارد أی الغالب علیه البروده، و إما مزاج یابس فقط أی الغالب علیه الیبوسه، و إما مزاج رطب فقط أی الغالب علیه الرطوبه، و إما مزاج الغالب علیه الیبوسه (۷/ أ) و الحراره، أو الیبوسه و البروده، أو الرطوبه و الحراره، أو الرطوبه و البروده[۱۹۵]، فهذه ثمانیه أمزجه،
شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب، ص: ۱۲
تنسب إلی الخروج فی أحد[۱۹۶] الکیفیات أو اثنتین[۱۹۷].
۱۳- من سخن و بارد و یابس و لیّن ینال حسّ اللامس
لما ذکر أن القوی أربع[۱۹۸] فسرها فقال: و هذه[۱۹۹] القوی هی[۲۰۰] إما سخونه، و إما بروده، و إما یبوسه، و إما رطوبه، و هو الذی عناه[۲۰۱] بلیّن[۲۰۲] ینال[۲۰۳] جس[۲۰۴] اللامس، أی لیّن یدرک اللامس لینه.
۱۴- توجد فی الأرکان و الزمان و فی الذی ینمی و فی المکان
لما ذکر أن هذه القوی الأربع موجوده فی المزاج، ذکر الأشیاء الممتزجه التی توجد فیها هذه القوی، فقال .. توجد فی الأرکان، یعنی بالأرکان الأجسام الأربعه التی هی الماء و الأرض، و الهواء و النار، و یعنی بالقوی: الحراره و البروده، و الیبوسه و الرطوبه، و بعنی بالزمان: الأربعه الأزمنه[۲۰۵]: الصیف، و الخریف، و الشتاء، و الربیع، و ذلک أن کل واحد من هذه الأشیاء[۲۰۶] ینسب[۲۰۷] إلی غلبه کیفیتین من هذه الکیفیات[۲۰۸]، إلا أنها تنسب إلی الأسطقسات، علی غیر الجهه التی تنسب إلی الحیوان[۲۰۹]، و علی غیر الجهه التی تنسب إلی الزمان و المکان (۷/ ب) و یعنی بالمکان الأقالیم المسکونه من الأرض، و یعنی بالنامی النبات، و الحیوان، [و المعدن، و هذه الثلاثه هی المولدات، و هی النامیات، و ذلک أن هذه الثلاث لها هیولی لکل واحد منها، فهیولی النبات البزر، و هیولی الحیوان المنی، و دم الطمث، و هیولی المعدن الزئبق و الکبریت، فمن البزر یتولد النبات، و من المنی و دم الطمث یتولد الحیوان، و من الزئبق و الکبریت یتولد المعدن، و ذلک أن هذه القوی الأربع التی هی الحراره و البروده، و الرطوبه و الیبوسه، موجوده
شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب، ص: ۱۳
فی هذه المولدات الثلاث، التی هی الحیوان، و النبات و المعدن، و بهذه الثلاثه هو[۲۱۰] کمال الوجود بإراده اللّه سبحانه، و ذلک أن العناصر الأربعه إذا تصاغرت تفاعلت، و إذا تفاعلت ظهر منها شکل، و هذا هو امتزاجها[۲۱۱]]، و ذلک أنها إذا امتزجت[۲۱۲] تنسب إلی هذه القوی الأربع.
۱۵- و الأسطقس[۲۱۳] آخذ فی الغایه
من مفرد المزاج و النهایه
یرید و الأسطقسات[۲۱۴] إذا وصفت بکیفیه من هذه الکیفیات الأربع فإنما[۲۱۵] توصف بها فی الغایه و النهایه، فقوله: من مفرد المزاج[۲۱۶] یعنی ان الأسطقس[۲۱۷] هو فی الغایه من الکیفیات المفرده من کیفیات المزاج التی هی الحراره أو البروده أو الرطوبه أو الیبویه، و معنی هذا أن النار إذا قیل فیها إنها حاره، أو فی[۲۱۸] الماء إنه بارد، فإنما یقال ذلک فیها علی أنها من ذلک فی الغایه[۲۱۹]، أی لا شی ء أحّر منها، و أنها أحرّ من کل شی ء ممتزج، و کذلک فی سائر الکیفیات، و هذا بیّن لأن الممتزج لما کان مختلطا من الأطراف التی[۲۲۰] فی الغایه أعنی من الکیفیات التی فی الأسطقسات الأربع کان متوسطا بینها[۲۲۱] فی الکیفیات، یکسر[۲۲۲] بعضها بعضا، و هکذا حال جمیع المتوسطات، مثل اللون الأغبر[۲۲۳] المؤلف من الأبیض و الأسود، فإنه لیس یوصف بأنه أسود فی الغایه، و لا أبیض فی الغایه[۲۲۴]، و لکن فیه جزء من الأبیض، و جزء من الأسود، و هکذا حال الکیفیات فی الممتزج و الأسطقسات، أعنی (۸/ أ) أنها فی الأسطقسات فی الغایه، و فی الممتزج مکسوره.
۱۶- الحر فی النار و فی الهواءو البرد فی التراب ثم الماء.
۱۷- و الیبس بین النار و التراب و اللین بین الماء و السحاب
شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب، ص: ۱۴
لما ذکر[۲۲۵] أن الأسطقسات إذا وصفت بهذه القوی وصفت[۲۲۶] بها فی الغایه، أخذ یعرف أّی قوه منها تنسب إلی أسطقس[۲۲۷]، فقال: الحر فی النار، و فی الهواء، یرید أن الذی یوصف منها[۲۲۸] بالحراره هما[۲۲۹] اثنان: النار و الهواء، و الذی یوصف منها بالبرد اثنان أیضا: الأرض و الماء، و ینبغی أن تعلم أن الماء[۲۳۰] أبرد من الأرض، کما أن النار أسخن من الهواء، و لیست النار التی هی الأسطقس هی هذه النار المحسوسه، کما یقول[۲۳۱] الاسکندر، لأن هذه النار سبب للفساد، لا سبب للکون، و النار التی هی الأسطقس هی[۲۳۲] سبب للکون و التولید، و هی النار التی فوق الهواء، فی مقعر الفلک، و لیس لها لون، لأن اللون[۲۳۳] إنما هو شی ء عارض لهذه النار المحسوسه، لکونها فی جسم أرضی، و هذا کله قد تبین فی العلم الطبیعی.
و قوله[۲۳۴]: و الیبس بین النار و التراب، یرید أن الاسطقسین[۲۳۵] الیابسین هما النار و الأرض[۲۳۶]، و الأرض أیبس من النار.
و قوله[۲۳۷]: و اللین بین الماء و السحاب، یرید باللین الرطوبه، و بالسحاب الهواء، فکأنه قال: و الأسطقسان الرطبان هما (۸/ ب) الماء و الهواء، و ینبغی أن تعلم أن الهواء أرطب من الماء فی نفسه، و الماء أشد ترطیبا[۲۳۸] للأجسام التی بلقاها من الهواء.
۱۸- بین جواهر لها اختلاف تقتضی لنا بالکون و ائتلاف
یرید أن هذه الکیفیات انقسمت بین جواهر صارت[۲۳۹] بها من وجه مختلفه، و من وجه مؤتلفه، و هی من هذه الجهات تقضی لنا بالکون، أما الوجه الذی صارت به مختلفه فمن وجه[۲۴۰] التضاد، و أما الوجه الذی صارت به مؤتلفه، فمن جهه اشتراک اثنین منها فی کیفیه واحده، اعنی اشتراک النار و الهواء فی الحراره، و اشتراک[۲۴۱] الماء و الأرض فی البروده. [و ذلک أن هذه العناصر لها أیضا اشتراک و امتزاج، من قبل جواهرها و طبائعها، فاعلم أن النار
شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب، ص: ۱۵
حاره یابسه، و الهواء حار رطب، فالاشتراک الذی بین النار و الهواء من قبل الحراره، و الهواء حار و رطب، و الماء بارد رطب، فالاشتراک الذی بینهما من قبل الرطوبه. و کذلک الماء و الأرض، فالماء بارد رطب، و الأرض بارده یابسه، فالاشتراک الذی بینهما من قبل البرد، و کذلک الأرض و النار، فالأرض بارده یابسه، و النار حاره یابسه، فالاشتراک الذی بینهما من قبل الیبس، فمن هذا الوجه وقع الامتزاج فی العناصر، و صارت مرتبطه بعضها ببعض، مثل أربعه أناس حبس بعضهم بأیدی بعض، و کالبیت ذی أربع حیطان لیقف علیها السقف، فهی کالدعائم للشی ء المصنوع.
و اعلم أن النار تنبسط فی الهواء، و الهواء ینبسط فی الماء، و الماء ینبسط فی التراب، و کل عنصر یتداخل فی صاحبه من أجل الاشتراک الذی من قبل الطبائع فی الحراره، و الرطوبه، و البروده، و الیبوسه[۲۴۲]].
۱۹- اختلفت کی لا تکون واحدهو ائتلفت ان لا تری مضادده
یرید و السبب فی اختلافها أن لا تکون شیئا واحدا فإنها لو کانت شیئا واحدا[۲۴۳] لم یکن منها شی ء[۲۴۴] موجود مغایرا[۲۴۵] لها أصلا.
و قوله: و ائتلقت ان لا تری مضادده[۲۴۶] یرید و اتفقت فی الکیفیات المشترکه، أ لا تکون مضادده[۲۴۷] من جمیع الجهات، فیعسر امتزاجها و اختلاطها.
۲۰- و ما سوی العنصر من مرکب فوصفنا مزاجه بالأغلب
(۹/ أ) یرید و ما کان من الممتزجات فوصفنا له بهذه الکیفیات، لیس هو انه فی ذلک علی[۲۴۸] الغایه بل بحسب الأغلب علیه، مثال ذلک أنا نقول فی الأسد إنه حار یابس لا فی الغایه، کما نقول ذلک فی النار، بل معنی ذلک أن[۲۴۹] الحراره التی فیه و الیبس أغلب علیه من البروده و الرطوبه، أی هذان الجزءان فیه أکثر من هذین الجزئین.
۲۱- معتدلا تجعله[۲۵۰] قانونا
قد جمع الأربعه الفنونا
شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب، ص: ۱۶
یقول: و کل ما یوصف یغلبه واحده من هذه الکیفیات[۲۵۱] أو اثنین منها فإنما یفهم بالإضافه إلی المعتدل، و هو الذی توجد فیه الکیفیات[۲۵۲] الأربع علی السواء أعنی یوجد[۲۵۳] من الحراره مثل ما یوجد[۲۵۴] فیه من البروده، و من الیبوسه مثل ما یوجد[۲۵۵] فیه من الرطوبه.
و قد یظن أن هذا المزاج هو المعتدل للإنسان المعتدل عن جالینوس، أعنی الذی امتزجت فیه القوی الأربع علی اعتدال[۲۵۶]، أو قریب من الاعتدال[۲۵۷]، و بخاصه کما یقول هو جلده الید، و من جلده الید السبابه، و قد یفهم من قوله أیضا أن المعتدل هو الوسط فی النوع، مثال ذلک[۲۵۸]: أن الأسد و إن کانت الحراره و الیبس[۲۵۹] غالبین[۲۶۰] علیه، فمزاجه له طرفان و وسط، و المعتدل (۹/ ب) هو الوسط بینهما[۲۶۱]، و هذا[۲۶۲] هو المزاج الذی یفعل به الأسد فعله بما هو أسد علی أفضل ما یکون، و کذلک یلفی مثل هذا الاعتدال و الخروج عن الاعتدال فی الأمور الصناعیه، مثال ذلک[۲۶۳] السکنجبین المعتدل هو الذی امتزج فیه الخلّ و العسل علی مقادیر[۲۶۴] یوجد فعل السکنجبین عنها[۲۶۵] علی[۲۶۶] أتم ما یکون، و الخارج[۲۶۷] عن الأعتدال هو ما وجدت فیه هذه المقادیر أزید أو أو أنقص، و هذا المعتدل هو موجود فی کل نوع، و هو الذی ینبغی أن یفهم من الإنسان المعتدل، لا أنه[۲۶۸] الذی[۲۶۹] ترکبت[۲۷۰] فیه أجزاء الأسطقسات علی السواء، فإن هذا قد تبین فی العلم الطبیعی، أنه ممتنع، و اذا کان المعتدل فی الإنسان هو هذا، فله اعتباران: اعتبار بأطراف نوعه یسمی به معتدلا، و تسمی اطرافه خارجه عن الاعتدال بالإضافه إلیه، و اعتبار بنسبه[۲۷۱] اجزاء الاسطقسات التی[۲۷۲] فیه بعضها إلی بعض[۲۷۳]، و إذا اعتبر من هذه النسبه وجدت الحراره فیه من حیث[۲۷۴] هو حیوان أغلب من
شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب، ص: ۱۷
البروده، و الرطوبه أغلب من الیبوسه، فإذن[۲۷۵] مزاج الإنسان بالجمله هو حار رطب، و له طرفان فی الحراره و الرطوبه یختلفان اختلافا فی الغایه، و المتوسط بینهما هو الإنسان المعتدل فیسمی[۲۷۶] (۱۰/ أ) الذی هو أقل حراره من هذا المزاج الذی هو فی[۲۷۷] الغایه، الذی لا یوجد إنسان أقل حراره منه، باردا[۲۷۸] بالإضافه إلی حراره هذا المزاج[۲۷۹]، و یسمی الذی لا یوجد أقل رطوبه منه یابسا[۲۸۰]، و یسمی الذی یوجد أکثر حراره و رطوبه منه حارا رطبا، و هذا هو المزاج الذی ذمه[۲۸۱] جالینوس، و ینحی من قبل[۲۸۲] علی من قال إن المزاج المعتدل حار رطب، و لم یفهم أن الحراره و الرطوبه یقال[۲۸۳] باشتراک الاسم، فی هذین المزاجین، و أن[۲۸۴] من قال من القدماء إن المزاج المعتدل هو حار رطب قد[۲۸۵] أصاب إذ فهم[۲۸۶] من الحار الرطب هذ المعنی، أعنی المعتدل لا[۲۸۷] الحار الرطب الخارج عن الاعتدال.
۲۲- امتزجت فیه علی مقدارفکان کالدستور و المسّبار[۲۸۸]

یقول: امتزجت الأسطقسات فی هذا المزاج المعتدل علی مقدار سواء، فکان هذا المزاج مسبارا[۲۸۹] تسبر[۲۹۰] به سائر الأمزجه، فمتی وجدنا مزاجا[۲۹۱] قد خالف هذا المزاج[۲۹۲] وصفناه بالکیفیه التی خالفه فیها، فإن کان أکثر حراره منه قلنا إنه حار، و إن کان أکثر یبسا قلنا فیه إنه یابس، فصار المزاج المعتدل به یعرف المعتدل[۲۹۳] و غیر المعتدل، و لذلک سمّاه مسبارا[۲۹۴] و دستورا (۱۰/ ب).
۲۳- فکل ما خصّ بالانحراف و مال نحو أحد الاطراف.
شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب، ص: ۱۸

۲۴- فلن یکون خالیا من القوی لکنها فیه علی غیر السّواء
یرید[۲۹۵] أن کل ما خصّ من الأمزجه بالانحراف عن المزاج المعتدل، و مال إلی أحد الأطراف المتضاده فلیس هو خالیا من القوی الأربع التی هی الحراره و البروده، و الرطوبه و الیبوسه، لکنها لیست فیه موجوده علی السواء کوجودها فی المزاج المعتدل.
۲۵- یدعی علی الأغلب بالناری أو بالترابی[۲۹۶] أو المائی

یقول: یسمی هذا المزاج المنحرف علی أکثر الأمر بالناری أی حارا یابسا، و بالترابی أی باردا یابسا، و[۲۹۷] بالمائی أی باردا رطبا.
۲۶- و منه ما ینسب للریاح و لکلها یقال باصطلاح
یقول: و منه[۲۹۸] ما ینسب إلی الهواء[۲۹۹] أی أنه حار رطب، و إنما قال هذا- فیما أحسب- لأن الامزجه إنما یجب أن تکون الکیفیات[۳۰۰] التی تنسب إلیها مزدوجه کحال وجودها فی الأسطقسات و الأخلاط، فتکون الأمزجه علی هذا أربعه: حار یابس، منسوب إلی النار، و إلی المره الصفراء،[۳۰۱] و حار رطب، منسوب إلی الهواء، و إلی الدم، و بارد رطب، منسوب إلی الماء و إلی البلغم، و بارد یابس منسوب إلی (۱۱/ أ) الأرض و إلی المره السوداء.
و أما وجود مزاج حار فقط، او بارد فقط، أو یابس فقط، أو رطب فقط[۳۰۲]، فان التقسیم یعطیه، لکن[۳۰۳] الوجود لا یطابقه، و إنما ینبغی[۳۰۴] الظن فیه، علی أن الاسطقسات یمکن أن تمتزج علی السواء، و قد تبین فی العلم الطبیعی أن المتکّون إنما یتکّون[۳۰۵] إذا غلبت علیه[۳۰۶] القوی الفاعله التی هی[۳۰۷] الحراره و البروده، للقوی المنفعله التی هی الرطوبه و الیبوسه، و أن الفساد یکون من ضد هذا، و هی[۳۰۸] غلبه القوی المنفعله للفاعله.
شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب، ص: ۱۹

۲۷- أتممت أصناف المزاج تسعه[۳۰۹] و لم أجئ[۳۱۰] فیها بقول بدعه

یعنی بالتسعه الواحد[۳۱۱] المعتدل، و الثمانیه الخارجه عن الاعتدال: الأربعه المرکبه التی الأغلب علیها کیفیتان، و المفرده[۳۱۲] التی الأغلب علیها کیفیه واحده، و هذه[۳۱۳] کلما قلنا غیر موجوده، و إنما هو شی ء توهمه جالینوس، لقله مزاولته[۳۱۴] للعلم الطبیعی، و ینبغی أن تعلم أن أصناف المزاج هی أصناف الصّحه الموجوده فی الأعضاء[۳۱۵] المتشابهه، و أعنی بالأعضاء المتشابهه التی اسم الکل منها[۳۱۶] و الجزء واحد، مثل اللحم، فإن جزءه یسمی لحما، و لیس کذلک الید[۳۱۷] و الرجل و هی التی یسمونها الأعضاء الآلیه.
شرح ابن رشد لأرجوزه ابن سینا فی الطب، ص: ۲۰
هذا الکتاب …:
اشاره؛ الجزء الأول [و هو جزء العلم]؛ [الجزء الثانی و هو جزء العمل]؛ فهرست المحتویات

راهنمای دانلود

لینک‌های دانلود

راهنمای دانلود

  • برای دانلود، به روی عبارت "دانلود" کلیک کنید و منتظر بمانید تا پنجره مربوطه ظاهر شود سپس محل ذخیره شدن فایل را انتخاب کنید و منتظر بمانید تا دانلود تمام شود.
  • جهت استفاده از فایل های فشرده از نرم افزار WinRar استفاده نموده و به پسورد هر فایل توجه نمایید.
  • در صورت بروز مشکل در دانلود فایل ها تنها کافی است از طریق سیستم گزارش خطا نسبت به بروز مشکل اطلاع دهید تا پیگیری سریع برای حل مشکل اقدام گردد.
  • فایل های قرار داده شده برای دانلود به منظور کاهش حجم و دریافت سریعتر فشرده شده اند، برای خارج سازی فایل ها از حالت فشرده از نرم افزار Win Rar و یا مشابه آن استفاده کنید.
  • کلمه رمز جهت بازگشایی فایل فشرده عبارت www.kolbedanesh.com ( حتما با حروف کوچک تایپ شود ) می باشد. تمامی حروف را میبایستی به صورت کوچک تایپ کنید و در هنگام تایپ به وضعیت EN/FA کیبورد خود توجه داشته باشید همچنین بهتر است کلمه رمز را تایپ کنید و از Copy-Paste آن بپرهیزید.
  • چنانچه در هنگام خارج سازی فایل از حالت فشرده با پیغام CRC مواجه شدید، در صورتی که کلمه رمز را درست وارد کرده باشید. فایل به صورت خراب دانلود شده است و می بایستی مجدداً آن را دانلود کنید.

درباره ی جلال

جلال یاکشی کارشناس مهندسی نرم افزار هستم . برنامه نویسی و مباحث تجارت الکترونیک از علایق همیشگی من بوده و هست و سعی دارم با استفاده از این دانش گامی در جهت بهبود و ترقی بردارم.

مطلب پیشنهادی

Ansichten eines Clowns - Kolbedanesh.com

دانلود رایگان کتاب عقاید یک دلقک اثر تاثیرگذار هاینریش بل

در این مطلب از کلبه دانش دانلود رایگان کتاب عقاید یک دلقک (به آلمانی: Ansichten eines Clowns) …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *